ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΥΕΡΓΕΤΕΣ

Η ελληνική ψυχή ανά τους αιώνες μεγαλούργησε επιδεικνύοντας δείγματα μεγαλοψυχίας, γενναιοδωρίας, υπερβάσεως του «εγώ», αλτρουισμού και αυτοθυσίας. Αυτές οι υψηλές αξίες και τα ιδανικά του Έλληνα νοηματοδοτούν την ύπαρξή του, συνυφαίνονται στενά με την ταυτότητά του και αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της εθνικής του κληρονομιάς.

Τα παραπάνω στοιχεία τα αναγνωρίζουμε στην προσωπικότητα των μεγάλων Ελλήνων ευεργετών, οι οποίοι δεν παρέλειψαν να διαθέσουν μεγάλα χρηματικά ποσά για τη δημιουργία κοινωφελών έργων, δείχνοντας έμπρακτα την έντονη φιλοπατρία και την ευγνωμοσύνη τους στον Έλληνα – συνάνθρωπο – συμπατριώτη.

Αρκετά από τα έργα αυτά ακόμη και σήμερα δεσπόζουν στον Ελληνικό χώρο αγέρωχα και ευθυτενή, μεταλαμπαδεύοντας τον ψυχικό πλούτο των Ελλήνων ευεργετών, τα ευγενή συναισθήματα αυτών για την ανθρώπινη ψυχή και την αμέριστη αγάπη και γενναιοδωρία τους προς τον Ελληνικό πολιτισμό.

Εξέχουσα θέση μεταξύ των μεγαλυτέρων ευεργετών του έθνους μας, κατέχουν οι Ηπειρώτες. Οι πλούσιες δωρεές τους υπήρξαν καταλυτικές για τη μόρφωση, τον πολιτισμό, τη διαπαιδαγώγηση, την οικονομική ανόρθωση και την απελευθέρωση της Ελλάδας. Ιδιαίτερα κατά την Τουρκοκρατία, τα έργα τους είχαν ξεχωριστή σημασία. Συνέβαλαν σημαντικά στην επιβίωση του Γένους, στην πνευματική αναγέννηση και στην πολιτική του αποκατάσταση. Ήταν οι προάγγελοι της νεοελληνικής μας αναγέννησης.

Στα χρόνια της σκλαβιάς, αξιόλογοι Ηπειρώτες ξενιτεύτηκαν. Οι περισσότεροι από αυτούς ήταν φτωχοί. Ωστόσο δημιούργησαν και διατήρησαν εμπορικές και οικονομικές σχέσεις με ολόκληρο τον κόσμο. Ίδρυσαν εμπορικούς και τραπεζικούς οίκους, καθώς και νοσοκομεία και σχολεία. Ποτέ όμως δεν ξέχασαν την πατρίδα τους και ζούσαν με τον καημό να τη δούνε μια μέρα ελεύθερη. Διατηρούσαν στενές οικονομικές και πνευματικές σχέσεις με την Ήπειρο και ιδιαίτερα τα Γιάννενα. Προσπάθησαν από τη μεριά τους να βοηθήσουν με την κάλυψη των βασικών βιοτικών αναγκών των συμπατριωτών τους, με την ενίσχυση ενδεών, με την ανέγερση και τον καλλωπισμό ναών, με τη σύσταση φιλανθρωπικών και κοινωνικών ιδρυμάτων. Επίσης, έδωσαν μεγάλη σημασία στη διάδοση της παιδείας στην Ελλάδα. Μεγάλες δωρεές συγκράτησαν για πολλά χρόνια φιλανθρωπικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα. Οι ευεργέτες άνοιξαν τους κρουνούς του χρήματος και έτσι βοήθησαν τους δασκάλους του Γένους, οι οποίοι άνοιξαν τους κρουνούς του πνεύματος. Ακόμα, οι δωρεές τους πέρα από την παιδεία απέβλεπαν στην προαγωγή της υγείας και της κοινωνικής πρόνοιας.

Οι Ηπειρώτες ευεργέτες άφησαν μία τεράστια πολιτιστική κληρονομιά που ακόμη και σήμερα είναι αισθητά φανερή. Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο, το Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο, η Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, η Γεννάδιος Βιβλιοθήκη, το Αστεροσκοπείο Αθηνών, η Ακαδημία Αθηνών, το Αρσάκειο Παρθεναγωγείο, η Ριζάρειος Εκκλησιαστική Σχολή, το Νοσοκομείο Ευαγγελισμός, το Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο, το Ζάππειο Μέγαρο, η Εθνική τράπεζα, η Μητρόπολη Αθηνών, το Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών, το Καλλιμάρμαρο Παναθηναϊκό Στάδιο, το θωρηκτό «Αβέρωφ» κ. ά., είναι έργα των μεγάλων ευεργετών και έπαιξαν ρόλο στην προσπάθεια του τότε νεοσύστατου ελληνικού κράτους να ορθοποδήσει. Στα Ιωάννινα έγιναν επίσης πάρα πολλά έργα όπως: η Επιφάνειος Σχολή, η πρώτη Σχολή των Ιωαννίνων με διδάσκαλους τους Μακρή, Σουγδουρή και Ανθρακίτη, η Σχολή Γκιούμα που μετονομάστηκε σε Μπαλαναία Σχολή, η Καπλάνειος Σχολή, που ήταν συνέχεια της Μαρουτσέας Σχολής με πρώτο διδάσκαλο τον Αθανάσιο Ψαλίδα, η Ζωσιμαία Σχολή, που ιδρύθηκε το 1828 με χρήματα της Ζωσιμαίας αδελφότητας και το νοσοκομείο Χατζηκώστα.

Οι πιο γνωστοί Ηπειρώτες Εθνικοί Ευεργέτες είναι:

Μιχαήλ Τοσίτσας

Ιωάννης Γεννάδιος

Κωνσταντίνος Ζάππας

Ευάγγελος Ζάππας

Απόστολος Αρσάκης

Αδερφοί Ριζάρη

Γεώργιος Αβέρωφ

Νικόλαος Στουρνάρας

Αδερφοί Ζωσιμά

Γεώργιος & Σίμων Σίνας

Γεώργιος Χατζηκώστας

Χρηστάκης Ζωγράφος

Ζώης Καπλάνης

Αδερφοί Μαρούτση

Αγγελική Παπάζογλου

Τριαντάφυλλος & Ιωάννης Δομπόλλης

Γεώργιος Σταύρου

Κωνσταντίνος Φιλίππου

Ελισάβετ Καστρισόγια

Αδερφοί Πασχάλη

Ρωξάνδρα Βάγια

Επιφάνιος Ηγούμενος

Εμμανουήλ Γκιούμας

Γεώργιος & Αναστάσιος Τούλης

Πηγή:http://www.ipirotikos.gr/Euergetes.htm