«ΙΕΡΑ ΚΑΤΗΧΗΣΙΣ»
Του Νικολάου Βουλγάρεως

Από τον Πανοσιολογιώτατον Αρχιμανδρίτην Ιγνάτιον Ριγανά, Ιεροκήρυκα και Γενικόν Αρχιερατικόν Επίτροπον της Ι. Μητροπόλεως Ιερισσού, Αγίου Όρους και Αρδαμερίου, ελάβομεν το κατωτέρω λίαν αξιόλογον και πάνυ ωφέλιμον βιβλίον με τίτλον "ΙΕΡΑ ΚΑΤΗΧΗΣΙΣ", αποτελούμενον εκ 310 σελίδων, που εξεδόθει προσφάτως από τις Εκδόσεις: Μοναστικού Οίκου Υπεραγίας Θεοτόκου "Χαράς των Θλιβομένων" Παλαιοχώριον 63074 Αρναία Χαλκιδικής Τηλ.: 23720-41725 & Fax:23720-41599.

Αντί άλλης παρουσιάσεως κρίναμεν σκόπιμον όπως παρουσιάσωμεν αυτούσιον τον πρόλογον του εν λόγου σπουδαίου βιβλίου, καθώς και τα εν αυτώ περιεχόμενά του.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΕΚΔΟΤΟΥ

Με την χάριν του Κυρίου και την σκέπην της Παναγίας προβαίνομεν εις την επανέκδοσιν ενός παλαιτύπου, σπουδαιοτάτου και ψυχωφελεστάτου βιβλίου (δυσευρέτου σήμερον) ονομαζομένου "ΙΕΡΑ ΚΑΤΗΧΗΣΙΣ". Tο πάνυ ωφέλιμον τούτο βιβλίον συνεγράφη υπό του Κερκυραίου Ιατροφιλοσόφου Νικολάου Βουλγάρεως τη προτροπή του Μ. Πρωτοπαπά Κερκύρας Χριστοδούλου, κατά σάρκα αδελφού του συγγραφέως, εν έτει 1681, ότε και εξεδόθη. Λογους της συγγραφής και εκδόσεως επικαλείται ο Μ. Πρωτοπαπάς, το "απλούν των ιερέων και την κοινήν ωφέλειαν του ιδίου αυτού ποιμνίου". Η έκδοσις του διδακτικού τούτου βιβλίου εγένετο εις δύσκόλους καιρούς δια την ορθόδοξον πίστιν και ανέθρεψεν, εστήριξεν, εγαλούχισεν εις αυτήν και εμόρφωσεν κατά Χριστόν γενεάς Ορθοδόξων Χριστιανών, κληρικών και λαϊκών, οι οποίοι υπέφερον τα πάνδεινα με σκοπόν τον εκλατινισμόν των.

Ηυτύχησα εκ παιδικής ηλικίας να ενωτισθώ το περιεχόμενον τούτου, εις τας αλησμονήτους εκείνας εσπερινάς συνάξεις των απλοϊκών και εν πολλοίς αγραμμάτων νησιωτών γειτόνων μου, πότε εις μίαν οικίαν και πότε εις άλλην κατά τας μακράς νύκτας του χειμώνος (τας εις την τοπικήν διάλεκτον λεγομένας [ε] σπερατζάδας) όπου παρά τον κάματον της ημέρας εις τούς ελαιώνας και τα περιβόλια, καθήμενοι παρά την θάλπουσαν εστίαν, χαρούμενοι και ευδιάθετοι, είχον την διάθεσιν ζωηράν να ενωτίζονται τα της πίστεως και ευσεβείας. Αλησμόνηται συγκινητικαί στιγμαί (αι οποίαι εχάθησαν, φευ, ανεπιστρεπτί), καθ’ ας ο ολιγογράμματος εξ’ αυτών, συλλαβίζων πολλάκις προσεπάθη εις επήκοον πάντων να αναγνώση το παρόν βιβλίον τετυπωμένον μάλιστα με την αρχαίαν γραφήν.

Tούτο, περιελθόν εις την κατοχήν μου κληρονομικώς παρά του εκ μητρός θείου μου, κατά την εφηβικήν μάλιστα ηλικίαν, ωφέλησεν την ψυχήν μου τα μέγιστα και κατήρτισέ με σπουδαίως εις τα της πίστεως και λατρείας, ομοίως και εις τα της Εκκλησίας, καθ’ ότι υπήρξεν δι’ εμέ αστείρευτος πηγή συνεχούς πνευματικού ανεφοδιασμού. Διακονών τον λόγον του Θεού και περιοδεύων επί είκοσι και πλέον έτη την ύπαιθρον της ελληνικοτάτης γης της Μακεδονίας (και δη της Βορείου Χαλκιδικής) συναλιζόμενος δε μετά του λαού του Θεού και διαπιστώνων οσημέραι την άγνοιαν περί βασικών θεμάτων πίστεως, δόγματος και πνευματικών υποχρεώσεων, ιδιαιτέρως μεταξύ των νέων μας, εθεώρησα την επανέκδοσιν του παρόντος βιβλίου χρήσιμον· με την πεποίθησιν ότι τούτο ένεκα του εποικοδομητικού περιεχομένου ου μην, αλλά και του τρόπου μεθ’ ου προσφέρεται θα συμβάλη σπουδαίως, χάριτι Θεού, εις την πνευματικήν κατάρτισιν των αναγνωστών του.

Εν κατακλείδι βαθείαν αισθάνομαι την ανάγκην όπως εκ μυχίων καρδίας ευχαριστήσω τον Σεβασμιώτατον Μητροπολίτην Ιερισσού, Αγίου Όρους και Αρδαμερίου κ.κ. ΝΙΚΟΔΗΜΟΝ και πολυσέβαστόν μοι Γεροντα, όστις πλουσίαν παρείχεν την ευλογίαν και ολόθυμον την συγκατάθεσίν του, δια την έκδοσιν του παρόντος βιβλίου. Αρχιμ. Ιγνάτιος Ριγανάς Ιεροκήρυξ - Γεν. Αρχ. Επίτροπος Ι. Μ. Ιερισσού, Αγίου Όρους και Αρδαμερίου

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Πρόλογος του Εκδότου... Εισαγωγή... Τοις Εντευξομένοις... Κατήχησις Ιερά, ήτοι της Θείας και Ιεράς Λειτουργίας εξήγησις και εξέτασις των Χειροτονουμένων. Κατ’ ερώτησιν και απόκρισιν... Εισαγωγή της Ιεράς Λειτουργίας... Περί της καθ’ ημέραν Ακολουθίας... Περί της Ιερατικής Στολής... Περί των Ιερών Σκευών... Περί Εκκλησίας... Πρώτον μέρος της Ιεράς Λειτουργίας... Περί Ναού και των Αυτού Μερών... Περί του Αγίου Βηματος... Δεύτερον μέρος της Ιεράς Λειτουργίας... Περί της Μεγάλης Συναπτής... Περί των Αντιφώνων και Τροπαρίων... Περί της Αγίας Τριάδος... Περί της του Θεού Ενσαρκώσεως... Περί Γράμματος και Πνεύματος... Περί της Μικράς Εισόδου... Περί του Τρισαγίου... Περί της του Αποστολοευαγγελίου Αναγνώσεως... Περί των Κατηχουμένων... Τρίτον Μερος της Ιεράς Λειτουργίας... Περί της Μεγάλης Εισόδου... Περί της μετά την Είσοδον Ευχής... Περί των Αιτήσεων... Περί της προς Αλλήλους Αγάπης... Περί του Αγίου Συμβόλου... Περί των Οικουμενικών Αγίων Συνόδων... Περί των προ του Αγιασμού Ευχών και Δεήσεων... Περί του Αγιασμού των Μυστηρίων... Περί του Μεγαλυναρίου της Θεοτόκου... Περί των Μνημονευομένων η τε Διπτύχων... Περί της Κυριακής Ευχής... Περί της Υψώσεως του Αγίου Άρτου... Περί του Μελισμού του Αγίου Άρτου... Περί του Ζέου... Περί της Θείας Μεταλήψεως... Περί των Ευχαριστηρίων Δεήσεων... Περί της Οπισθαμβώνου Ευχής... Περί του Αντιδώρου... Περί της Απολύσεως... Περί των Αναγκαίων προς Σωτηρίαν... Πίναξ κατά Αλφάβητον